Bir Zambak Hikayesi - Mehmet Rauf (Sel Yayıncılık Röportajıyla!)

Mehmet Rauf tarafından yazılmış asıl ismi Bir Zanbağın Hikayesi olan Sel Yayıncılık tarafından "Cinsel"  serisiyle piyasaya sürülen bu kitap, ilk olarak arka tarafında Osmanlıca orijinal versiyonunu arkasında barındırmasıyla beni tavladı. Hele bir de Mehmet Rauf'un önsözünü görünce tadından yenmez oldu. Tüm metnin, gayet güzel bir dille sadeleştirilmiş olması beni iyice memnun etti. Keşke Sel Yayıncılık kalkıp diğer eserleri de böyle güzel sadeleştirse dedirtti.

Başlamadan Evvel

Bu kısım gayet ilginç zira Mehmet Rauf önsözünde zamane ahlak anlayışını gayet sertçe yadsıyor. Kitabı kendisi gibi kadın vücuduna hayran insanlar için yazdığını ve bu türk kitapların niye böyle gerekli olduğunu anlatır. Ardından da şöyle bir cümle kurar:

Ve onlara [genç kızlar, aile valideleri, kadınlar kadar namus paranoyasına ve fanatikliğine sahip olanlar] şimdiden haber verir ve tavsiye ederim ki, şayet yanlışlıkla bu kitap ellerine geçerse, sakın okumasınlar... Ve şurası da bilinmelidir ki, bu ön açıklamalara rağmen okuyacak kadar merak delisi olanların şikayete de hakkı olmaz.

Bu cümlenin ardındansa niçin zambaktır kitabın adı, onu anlatır. Aslında bu hususta kadını bu denli metalaştırması, her ne kadar tüm suç onun olmasa da, zira tüm bu fikir daha öncelere dayanır, beni rahatsız etmiştir. Sadece bu kısmıyla değil giderek daha da çok rahatsız eden bir hal de alacaktır.

Hayret

Fakat asıl şaşırtıcı olan 1910larda Osmanlı Edebiyatının bu kadar uçmuş olmasıdır. Her ne kadar Mehmet Rauf bu hikayenin bir çeviriden ibaret olduğunu söylese de, ki benim aklıma ilk Lady Violette gelmiştir, cesaret edilip bu kitabın yazılmış ve basılmış olması fazlasıyla enteresandır. Tabii hayatı o kadar uzun olmayacaktır, kısa bir süre sonra ahlaka ve aile kurumuna zarar verici olduğu gerekçesiyle sansürlenmiştir. 

Karakterler ve İsimleri

Kitap boyunca erkek karakter isimsiz. Tüm olaylar onun başından geçiyor, tüm hikayeyi o anlatıyor fakat ismini öğrenemiyoruz. Kitap çok yüzeysel bir okumaya tâbi tutulduğunda gözden kaçan bu ayrıntı, aslında kitapla ilgili bize çok önemli bir şey söylüyor: Karakterler hikayenin bir aracı olduğu kadar bir fikrin de aracı. Genel bir erkek fikrinden bahsediliyor burada.

Küçük kızın adının Zambak olması da ayrı bir motif. Kitabın başında öve öve bitiremediği "kadın cinsel organı" kendisini bu isimle var ediyor. Çoğu zaman bu organın, kitabın karakterine göre,  tüm görevlerini üstlenip erkeği kolayca baştan çıkarıyor. 

Naciye ismini okuduğum zaman da "Vay canınaa... demeeek..." dedim. Bana kalırsa, Naciye kişisi, ismiyle beraber yeni kadınlığı temsil ediyor. Bu yeni kadın sınıfı geçmişteki erkeğe ait görevlerden vazgeçmiş ve dahası "sevici"lerden olmuştur. Tabularla bir bağı kalmamıştır ve imkan bulduğu her an bu bağları eleştiriyor. Açıkçası böyle bir karakterin varlığı bile büyük bir cesaret örneği. 

Tasvirler

"Vuhuu..." denilecek tasvirler var. Eylül'den tanık olduğum o uzun ve geniş tasvirler yine burada kendini gösteriyor fakat çok farklı bir açıdan anlatıyor aşkı. Kimi zaman edebi bir söylem tuttururken, kimi zaman da cinselliğin en önemli anlarını gayet etkileyici, hatta itiraf etmeliyim ki, heyecanlandırıcı bir şekilde anlatıyor. 

Kitap pek az reklamı yapılmış, basıldığı zaman Mehmet Rauf'un başına türlü şey getirip hapse atılmasına ve meslekten alınmasına sebep oluyor, hatta kötü bir evliliğe bile sebep oluyor. 

Ayrıca Sel Yayıncılık ve Cin-sel Kitaplar Serisi sorumluları bizi kırmadı ve sorularımıza cevap verdiler. Onlara da ayrıca teşekkürler.

1.       Bir Zambak Hikayesi, Mehmet Rauf’un antolojisinde nereye düşer?

İstanbul’da doğup büyüyen Mehmet Rauf, ilk gençlik yıllarından başlayarak Halit Ziya’nın ve genel olarak gerçekçilik akımının etkisinde kalmıştır. Hikayelerinde toplumsal sorunlardan çok bireysel sorunlara yönelen ve psikolojk çözümlemeler yapan yazar, Türkiye Edebiyat tarhinde “ilk psikolojik roman” olarak bilinen, ve kendisine asıl ün getiren romanı Eylül’ü 1901’de yazmıştır.

Daha sonraki eserlerinde de çoğunluka aşk ve kadın konusunu ele almış, dilde son derece yalın ve anlaşılır olmaya dikkat etmiştir. Yazar tüm eserlerinde kadınları odağa alır, kadınların sorunlarına eğilir. Cumhuriyet’in ilk yıllarında kadın dergileri de çıkarmıştır.

Aslı "Bir Zanbağın Hikâyesi" olarak imzasız yayımlanmış olan erotik/pornografik hikaye "Bir Zambak Hikayesi", diğer konulara olduğu gibi cinselliğe de kadınlar açısından bakması, kadını yüceltmesi anlamında Mehmet Rauf’un genel çizgisine uygundur. Ancak erotik içeriğiyle kendisinin başına bela olmuş, 8 ay hapis yatmasına ve askerlikten çıkarılmasına neden olmuştur. 

Kitabın “Başlamadan Evvel” başlıklı önsözünde yer alan, kadının cinsel organına düzdüğü methiye, yazarın bakış açısını özetler niteliktedir.

2.       Kitap neden Osmanlıcası ile birlikte basılmıştır? Böyle basılmasının özel bir anlamı var mı?

Bir kitabın çevirisi, her zaman yazıldığı dildeki lezzeti vermiyor. Bu başka diller için ne kadar geçerliyle Osmanlıca için de geçerli. Hatta Latin alfabesine geçişle birlikte "Eski Türkçe" kelimeler yerine yeni kelimeler üretmeye kalkışmak ve bu ikame kelimelerle edebiyat yapma uğraşı dilimizi zenginleştirmenin aksine imkanlarını kısıtlamıştır da.

Biz de söz konusu metni Osmanlıcasından okuyabileceklere bu fırsatı vermek istedik.

3.       Servet-i Fünun’un gelenekçi olmadığı aşikar, fakat geleneklerden bihaber de değillerdir. Bu durumlar altında Mehmet Rauf’u böyle bir romanı yazmaya iten nedir?

Yazarı böyle bir roman yazmaya iten nedenlerle ilgili sanıyoruz ancak spekülasyon üretebiliriz.

Bizce en büyük neden, kitabın yasaklandığı ve yazarın hapse mahkum edildiği gerçeğinden hareketle, cinsellikle ilgili toplum üzerinde çokça hissedilen baskılardır diyebiliriz. Baskılar, genelde düşünen ve yaratan zihinleri, toplumda yankı bulmayan gerçekleri ele almaya iter.

4.       Metmet Rauf’un bir homofobik olduğunu düşünüyor musunuz? Size bu novellanın yazılış gayesi nedir?

Edebi bir kişiliği ve metni yazıldığı dönemle birlikte değerlendirmek gerekir. Bir Zambak Hikayesi, şu dönem yazılmış olsa keyifli bir fanteziden ibaret kalır ama yazıldığı dönem için öncü bir metindir. Mehmet Rauf da homofobik değil "normal"in dışına çıkabilmeyi göze almış bir yazardır.

5.       Kapak niye mor-siyah?

Mor-siyah rengin seçilmesinin özel bir nedeni yok, ayrıca biz renk seçimini daha sonra değiştirmiştik. Kapağın arkasında durduğumuzu söyleyemiyoruz pek. 

6.       Cinsel serisini oluşturan kitaplar arasında bu kitabın birinci olmasının bir sebebi var mı?

Cinsel Kitaplar'a Mehmet Rauf'la başlamamızın nedenlerinden biri de Rauf'un sadece Eylül'den ibaret bir yazar olduğuna itiraz etmekti. Bir de yukarıda da belirttiğim gibi Bir Zambak Hikayesi, öncü bir metindir.

7.       Bu seri ile Türk Edebiyatına nasıl bir değer katmak istiyorsunuz?

Cinsel Kitaplar dizisine yüklediğimiz anlam edebiyatın dönüştürücü gücüne olan inancımızdı. Erotik hatta pornografiye yakın bir dil kurarak da güçlü bir edebiyat damarının olduğunu hem şimdiye kadar yazılmış kitapları seçerek hem de bu anlayışta yazan yeni isimler keşfedip edebiyat ortamına katkılar sunmayı amaçladık.

8.       Kitap 1910’da basılıp kısa bir süre geçince toplatıldıktan sonra diğer baskısına kadar nasıl bir süreçten geçti, başına neler geldi?-

Bir Zambak Hikayesi, Mehmet Rauf'un hayatında önemli "olumsuzluklara" neden maloldu: Ordudan atıldı. Fakat M.Rauf'un bunun böyle olacağını bilerek davrandığından da kuşkum yok.